Napiwki w restauracji a podatek: gotówka do ręki, karta przez konto lokalu i podział w zespole

W ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma przepisu o napiwkach. Są dwa przepisy, między którymi napiwek ląduje. Art. 12 ust. 1 mówi, że przychodem ze stosunku pracy są wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, „bez względu na źródło finansowania tych wypłat”. Art. 20 ust. 1 opisuje przychody z innych źródeł i wylicza je „w szczególności”, czyli w katalogu otwartym.

Interpretacje, które opisujemy niżej, rozstrzygają między tymi przepisami według jednego kryterium: czy napiwek przechodzi przez restaurację, czy trafia do kelnera bezpośrednio. Gotówka zostawiona na stoliku, napiwek z aplikacji wpływający prosto na konto kelnera i napiwek doliczony do płatności terminalem to trzy różne drogi.

Pamiętaj o jednym zastrzeżeniu. Interpretacja indywidualna odpowiada jednemu wnioskodawcy na jego opis sytuacji. Pokazuje, jak organ patrzy na podobne przypadki, ale Twoja restauracja ma swój sposób przyjmowania płatności i swoje umowy z zespołem.

Najczęstszy układ wygląda tak: gość płaci terminalem i dodaje napiwek dla kelnera, cała kwota wpływa na rachunek restauracji, a restauracja potem oddaje napiwki zespołowi. O dokładnie taki model zapytała restauracja, która zatrudnia kelnerów na umowach o pracę i zlecenia. System płatności przypisywał każdy napiwek do konkretnej transakcji i konkretnego kelnera, manager przeksięgowywał sumę napiwków na osobny rachunek, a co najmniej raz w tygodniu każdy kelner dostawał dokładnie swoje napiwki. Restauracja uważała, że jest tylko pośrednikiem.

W interpretacji z 25 marca 2026 r. Dyrektor KIS uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Napiwek, który najpierw trafia do pracodawcy albo zleceniodawcy i dopiero od niego do kelnera, jest dla kelnera na umowie o pracę przychodem ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1), a dla kelnera na zleceniu przychodem z działalności wykonywanej osobiście. Podlega opodatkowaniu łącznie z wynagrodzeniem. Restauracja jako płatnik oblicza, pobiera i wpłaca od niego zaliczki na podatek (art. 32 ust. 1, a przy zleceniu art. 41 ust. 1) i wykazuje przekazane napiwki w informacji PIT-11.

To, że system przypisał napiwek do kelnera co do grosza i że restauracja nic z niego nie zatrzymała, w tej interpretacji niczego nie zmieniło. Liczyła się droga pieniędzy.

W interpretacji z 23 stycznia 2023 r. Dyrektor KIS potwierdził, że napiwki dobrowolnie i uznaniowo przydzielane przez gości pracownikom nie podlegają VAT. W tej samej interpretacji odrzucił jednak sposób ich ewidencji, który zaproponował wnioskodawca: przepisy nie przewidują rejestrowania napiwków na kasie rejestrującej pod wolną literą z kodem „napiwek” i stawką 0%, bo litery kasy są przypisane do stawek sprzedaży opodatkowanej.

Inaczej wygląda opłata serwisowa, którą restauracja dolicza sama, zgodnie z ustaleniem z gościem. W interpretacji z 25 listopada 2022 r. dla hotelu z restauracją organ uznał takie opłaty za część usługi gastronomicznej, opodatkowaną VAT na tych samych zasadach co sama usługa. Stawki organ w interpretacji nie wskazał — odesłał do wiążącej informacji stawkowej. W praktyce granica przebiega więc między tym, co gość daje z własnej woli, a tym, co lokal mu dolicza.